Hoe ontstaat onnodige spierspanning?
Oorzaak en oplossing met Alexander Techniek.
Overmatige spierspanning hoort niet bij lichte en dagelijkse bewegingen. Toch ervaren veel mensen het als normaal, een stijve nek, een drukkende onderrug, schouders die maar niet willen ontspannen. In dit artikel leg ik uit hoe onnodige spierspanning ontstaat, waarom dit klachten veroorzaakt, en hoe Alexander Techniek je helpt om spanning in je lichaam los te laten en weer vrij te bewegen.
Wat is onnodige spierspanning?
Onnodige spierspanning ontstaat wanneer spieren te veel actief zijn en blijven terwijl dit niet nodig is voor de beweging of houding die je aanneemt. Wanneer je lichaam in een natuurlijke balans is, gebruik je in elke houding precies de juiste spieren en spierspanning. Als je vanuit deze natuurlijke balans jouw lichaam aanstuurt, is bewegen veel minder inspannend.
Maar in het dagelijks leven raakt deze natuurlijke balans op de achtergrond. We ontwikkelen onbewust eigen houdings- en bewegingspatronen. Sommige patronen zijn aangeleerd in onze jeugd, andere ontstaan door werk, sport of stress. Hoe meer je afwijkt van jouw natuurlijke balans, hoe inspannender bewegen is en hoe groter de kans op onnodige spierspanning, lichamelijk ongemak, klachten en vermoeidheid.
Drie veelvoorkomende oorzaken
Te lang in dezelfde houding
Wie de hele dag achter een beeldscherm zit, traint zijn lichaam eigenlijk om in die houding te blijven. Ook als je opstaat, neem je een deel van die houding mee. Schouders blijven naar voren en je onderrug blijft gespannen.
Inefficiënt bewegen
Veel bewegingen die we dagelijks maken, doen we op de automatische piloot. We tillen iets op door onze rug te krommen. We staan op uit een stoel door eerst onze schouders op te trekken. We kijken naar onze telefoon met een naar voren gebogen nek. Deze bewegingen kosten meer spierspanning dan nodig.
Mentale spanning
Stress en mentale spanning vertalen zich vrijwel altijd in lichamelijke spanning. Wie zich zorgen maakt, trekt onbewust de schouders op. Wie zich concentreert, klemt de kaken op elkaar, houdt de adem in. Mentale en lichamelijke spanning staan onlosmakelijk met elkaar in verband.
Klachten die kunnen ontstaan
Wanneer onnodige spierspanning lang aanhoudt, ontstaan er klachten:
- Lokaal: pijn in nek, schouders, onderrug, hoofdpijn of elleboogklachten.
- Verderop in het lichaam: spanning in de nek kan een pijnlijke onderrug veroorzaken.
- In bewegingspatronen: minder bewegingsvrijheid, een gevoel van stijfheid.
- In de ademhaling: een oppervlakkige ademhaling, vermoeidheid.
- In het algehele welzijn: vermoeidheid, slecht slapen, sneller geïrriteerd raken.
Veelvoorkomende klachten door onnodige spierspanning
Stijve nek
Een stijve nek ontstaat vaak doordat je hoofd te ver naar voren hangt, bijvoorbeeld tijdens beeldschermwerk of het kijken naar je telefoon. De spieren aan de achterkant van je nek moeten dan continu extra kracht leveren om je hoofd overeind te houden. Op den duur voelt dat stijf en pijnlijk aan.
Hoofdpijn vanuit de nek
Spanning in de nek kan uitstralen naar je hoofd en spanningshoofdpijn veroorzaken. Dat voelt vaak als een drukkende band rond je hoofd, of een pijn die vanuit je nek omhoog trekt. De oorzaak zit dan niet in je hoofd zelf, maar in de overmatige spierspanning eronder.
Pijnlijke schouders
Opgetrokken of naar voren gedraaide schouders zijn een veelvoorkomende houding bij stress en geconcentreerd werken. Houdt die houding lang aan, dan raken de schouderspieren overbelast en ontstaat er pijn, soms ook uitstralend naar de bovenrug.
Onderrugklachten
Lang zitten in dezelfde houding, vaak met een doorgezakte rug, zorgt voor een ongelijke belasting van de onderrug. Sommige spieren werken dan te hard, terwijl andere juist te weinig gebruikt worden. Dat kan een drukkende of trekkende pijn in de onderrug geven.
Vermoeidheid
Onnodige spierspanning die aanhoudt, kost energie, ook als je er niet bewust bij stilstaat. Je lichaam is dan de hele dag actiever dan nodig, wat op termijn vermoeidheid geeft. Vaak wordt dat pas duidelijk zodra de spanning afneemt en er ineens meer energie overblijft.
Hoe Alexander Techniek werkt
Alexander Techniek helpt je om de natuurlijke ontspannen balans van bewegen te hervinden en om van binnenuit je lichaam weer de ruimte te geven die ze nodig heeft. Het is geen oefenmethode in de klassieke zin. Je gaat niet trainen, maar je gaat anders denken, doen en bewegen. De kern is dat je bewust leert te worden van wat je doet. Hoe sta je op uit een stoel? Hoe houd je je hoofd terwijl je leest? Door bewustzijn ontstaat ruimte, door ruimte ontstaat verandering, en door verandering verdwijnt onnodige spanning.
Tijdens de lessen besteden we veel aandacht aan het hoofd-nek-rug gebied, omdat dit bepalend is voor het bewegen. Met je hoofd in balans op je wervelkolom zorg je voor ontspanning in de nek en rug en gebruik je je lichaam op een efficiënte manier.
Voor wie?
Alexander Techniek is geschikt voor iedereen die last heeft van onnodige spierspanning of dit wil voorkomen.
Veelgestelde vragen over spierspanning
Waar komt spanning in je nek of schouders vandaan?
Vaak door een houding die net iets te lang wordt aangehouden: een hoofd dat naar voren hangt achter een beeldscherm, schouders die optrekken tijdens een drukke dag, of een nek die meebeweegt met stress. Je lichaam went aan die houding, en de spieren blijven aangespannen, ook als de oorspronkelijke aanleiding allang voorbij is.
Wat kun je zelf doen tegen onnodige spierspanning?
Regelmatig kort onderbreken helpt al: even opstaan, je houding checken, bewust ademhalen. Het grootste verschil maak je door bewuster te worden van hóe je een houding of beweging uitvoert, niet door harder te trainen of meer te stretchen. Dat bewustzijn is precies waar Alexander Techniek bij helpt.
Waarom blijven mijn spieren gespannen, ook als ik ontspan?
Onnodige spierspanning is meestal een gewoonte geworden, geen bewuste keuze. Je merkt vaak niet meer dat je spieren aangespannen zijn, waardoor even ontspannen niet vanzelf werkt: je moet eerst leren opmerken wát er precies gespannen is, voordat je het echt kan loslaten.
Wanneer moet je met spierspanning naar een professional?
Houdt de spanning aan, wordt de pijn erger, of merk je dat het je dagelijks functioneren beperkt, dan is het verstandig om het te laten bekijken, bijvoorbeeld door je huisarts of fysiotherapeut. Alexander Techniek is geen vervanging van medische zorg, maar kan er wel goed naast bestaan en juist preventief werken ter voorkoming van klachten.
Hoe helpt Alexander Techniek bij onnodige spierspanning?
Alexander Techniek leert je herkennen waar en wanneer je onnodige spanning opbouwt, en hoe je dat kan loslaten door bewuster te bewegen en te denken. Geen extra oefeningen die je erbij moet doen, maar een andere manier van bewegen die je vanzelf meeneemt naar de rest van je dag.
Zit jouw spanning vooral in je nek? Lees dan ook mijn artikel over een stijve nek, of over muisarm als je veel achter een beeldscherm werkt.
Ervaar het in een gratis proefles
Vrijblijvend kennismaken in mijn praktijk in Leiden. Je beslist daarna rustig of je verdergaat.
Plan je gratis proefles